انواع جیب در خیاطی در سه خانواده جا می‌گیرند: جیب روکار که روی لباس دوخته می‌شود، جیب درزی که داخل یک درز پنهان است، و جیب برشی که دهانه‌اش روی خود پارچه بریده می‌شود.
هر خانواده برای لباس‌های خاصی است و سختی دوختش هم فرق دارد.
در این راهنما نام هر جیب، جای رایجش روی مانتو، کت، شلوار و دامن، و نکته‌های دوخت آن را از درس‌های استاد ملیحه ظریفیان می‌خوانید. با جیب‌یاب هم جیب مناسب لباس خودتان را پیدا کنید.
جیب‌ها در خیاطی به چند خانواده تقسیم می‌شوند؟
جیب‌ها از نظر دوخت سه خانواده دارند. نام هر جیب معمولا از شکل یا جای دهانه‌اش می‌آید، ولی روش دوخت را خانواده‌اش تعیین می‌کند.
- جیب روکار: یک تکه پارچه که روی بدنه لباس دوخته می‌شود؛ مثل جیب ساده شومیز و جیب کیفی.
- جیب درزی: کیسه جیب داخل یک درز موجود قرار می‌گیرد و دهانه در خط درز پنهان می‌ماند؛ مثل جیب لای درز و جیب اسلش شلوار.
- جیب برشی: دهانه روی پارچه بریده و با نوار یا نقاب پوشانده می‌شود؛ مثل جیب فیلتاب و جیب متوازی‌الاضلاع.
راهنمای انواع جیب سایت الگوسازی مینروا، روکار را ساده‌ترین جیب می‌داند، چون دهانه‌ای بریده نمی‌شود. در جیب برشی برعکس، جای برش بعدا جابه‌جا نمی‌شود؛ پس علامت‌گذاری دقیق و لایی مهم‌ترین بخش کار است.
نوع لباس را انتخاب کنید تا جیب‌هایی را ببینید که بیشتر روی آن دوخته می‌شوند.
چه لباسی می‌دوزید؟
- جیب دو فیلتاب نقابداربرشیحرفه‌ای
دو نوار باریک دو طرف دهانه و یک نقاب روی آن. دهانه ۱۲ تا ۱۶ سانت است و هر نوار فیلتاب ۵ سانت عرض دارد.
درس رایگان دوخت این جیب - جیب متوازی‌الاضلاعبرشیحرفه‌ای
جیب نقابدار کج که ضلع کناری‌اش با خط مرکزی جلو موازی است. سه‌گوش‌های دهانه زیر نقاب می‌روند و از رو دیده نمی‌شوند.
درس رایگان دوخت این جیب - جیب لای درزدرزیساده
کیسه جیب داخل درز پهلو دوخته می‌شود و دهانه در خط درز پنهان می‌ماند. دهانه را با لایی یا نوار محکم کنید تا باز نماند.
«ساده»، «متوسط» و «حرفه‌ای» سختی دوخت را نشان می‌دهد. جیب برشی از همه سخت‌تر است، چون دهانه روی پارچه بریده می‌شود و اشتباهش جبران نمی‌شود.
جیب روکار چیست و جیب کیفی چه فرقی با آن دارد؟
جیب روکار تکه‌ای از پارچه است که لبه‌هایش برگردانده و روی لباس دوخته می‌شود. لبه بالای آن را پهن‌تر می‌گیرند تا برگردد و دهانه محکم شود.
ایراد رایجش جای نادقیق است: جیبی که چند میلی‌متر کج یا ناقرینه باشد، روی لباس دوخته‌شده زود به چشم می‌آید.
جیب کیفی، که به آن جیب پاکتی هم می‌گویند، جیب روکار برجسته‌ای است که دو طرفش تا دارد؛ همان جیبی که روی شلوارهای شش‌جیب می‌بینید. به روش استاد ظریفیان، الگوی آن روی کاغذ این‌طور کشیده می‌شود:
- از لبه کاغذ ۱ سانت زاپاس، بعد ۱٫۵ تا ۲ سانت برای تای اول و دوباره ۱٫۵ تا ۲ سانت برای تای دوم علامت بزنید.
- دهانه جیب را بکشید؛ روی لباس معمولا ۱۲ تا ۱۶ سانت است. همان سه فاصله را طرف دیگر و پایین جیب تکرار کنید.
- در هر گوشه، خط تای بالا را با یک خط اریب به خط پایین وصل کنید؛ مربع گوشه دورریز است.
- اول دوخت نیش را روی تاها بزنید، بعد گوشه‌ها را از پشت چرخ کنید تا جیب بایستد.
همه مرحله‌ها را در درس ویدئویی دوخت جیب کیفی می‌بینید.
جیب لای درز و جیب اسلش کجا به کار می‌روند؟
جیب لای درز بیشتر روی دامن، پیراهن و شلوار، داخل درز پهلو دوخته می‌شود. دو تکه کیسه جیب به دو لبه درز وصل می‌شوند و از رو فقط یک شکاف در امتداد درز دیده می‌شود.
طبق راهنمای الگوسازی جیب مینروا، دهانه این جیب را با لایی یا نوار محکم کنید تا کش نیاید و باز نماند. کیسه دست‌کم حدود ۱۵ سانت زیر دهانه عمق بخواهد تا کاربردی باشد، و ته کیسه گرد باشد تا پرز در گوشه‌ها جمع نشود.
جیب اسلش همان جیب جلوی شلوار است. دهانه‌اش به جای خط صاف درز، لبه کج یا گرد تکه جلوست و کیسه و سجاف جدا دارد.
جیب فیلتاب چیست و تک فیلتاب با دو فیلتاب چه فرقی دارد؟
جیب فیلتاب جیبی برشی است که دهانه‌اش با نوار باریک پارچه، یعنی فیلتاب، پوشانده می‌شود. جیب تک فیلتاب یک نوار دارد و جای رایجش جیب سینه کت است.
جیب دو فیلتاب دو نوار باریک دارد که وسط دهانه به هم می‌رسند و بیشتر روی کت رسمی و پشت شلوار دوخته می‌شود.
اگر روی دهانه نقاب هم بیاید، به آن جیب فیلتاب نقابدار می‌گویند. استاد ظریفیان این جیب را این‌طور آماده می‌کند:
- دهانه: ۱۲ تا ۱۶ سانت؛ خط وسط، خط چاک جیب است و دو خط بالا و پایین، پهنای جیب.
- لایی: در پارچه ضخیم لایی چسب با ۱ سانت فاصله دور دهانه؛ در پارچه نازک لایی حریر هم‌رنگ، پس از امتحان روی تکه اضافه.
- نوار فیلتاب: دو نوار به عرض ۵ سانت و به طول دهانه به‌اضافه ۱ سانت از هر طرف، تاشده به دو بخش ۲ و ۳ سانتی.
- کیسه جیب: ۱ تا ۱٫۵ سانت بلندتر از اندازه، کیسه بالا روی فیلتاب بالا و کیسه پایین روی فیلتاب پایین.
روش کامل را با برش دهانه و قفل دو سر آن در درس ویدئویی جیب دو فیلتاب نقابدار می‌بینید.
جیب متوازی‌الاضلاع را کجا و چطور می‌دوزند؟
جیب متوازی‌الاضلاع جیب برشی نقابدار و کجی است که بیشتر روی مانتو و کت دوخته می‌شود. به گفته استاد ظریفیان، ضلع کناری این جیب باید با خط مرکزی جلو موازی باشد؛ اگر شیب دیگری می‌خواهید، از اول طراحی جیب را با همان شیب انجام دهید.
نقاب این جیب برعکس دوخته می‌شود: اول رو به پایین روی لباس می‌آید و بعد به بالا برمی‌گردد. سه‌گوش‌های دهانه هم به جای زیر کار، زیر نقاب می‌روند؛ نتیجه این است که نه از رو و نه از پشت هیچ سه‌گوشی دیده نمی‌شود.
در پارچه راه‌راه، راه نقاب با راه همان قسمت لباس یکی باشد، حتی اگر نقاب روی اریب بیفتد. مرحله‌ها را در درس جیب متوازی‌الاضلاع ببینید.
برای هر لباس کدام جیب مناسب است؟
جیب هر لباس را کاربرد و جنس پارچه‌اش تعیین می‌کند. جدول زیر از راهنمای انواع جیب مینروا و درس‌های جیب آموزشگاه خیاطی خلاق مشهد جمع شده است:
| لباس | جیب‌های رایج |
|---|---|
| شومیز و پیراهن | روکار ساده روی سینه |
| دامن و پیراهن بلند | لای درز در درز پهلو |
| شلوار | اسلش جلو، فیلتاب پشت، لای درز |
| کت | تک فیلتاب سینه، دو فیلتاب نقابدار، متوازی‌الاضلاع |
| مانتو | دو فیلتاب نقابدار، متوازی‌الاضلاع، لای درز |
| شلوار شش‌جیب و لباس کار | کیفی و روکار |
جیب کاربردی چقدر باید بزرگ باشد؟
دهانه جیبی که دست در آن برود، طبق راهنمای مینروا حدود ۱۵ تا ۱۶ سانت است و دهانه کوچک‌تر بیشتر تزیینی است. در درس‌های استاد ظریفیان دهانه جیب فیلتاب و جیب کیفی روی لباس ۱۲ تا ۱۶ سانت گرفته می‌شود.
عمق کیسه جیب لای درز را هم دست‌کم حدود ۱۵ سانت زیر دهانه بگیرید. در شلوار و دامن، کیسه از پارچه محکم باشد؛ در لباس نازک، از پارچه سبک تا سایه‌اش از رو دیده نشود.
مهم‌ترین اشتباه در دوخت جیب چیست؟
در جیب برشی، مهم‌ترین اشتباه برش بیش از اندازه گوشه دهانه است. به گفته استاد ظریفیان، برش گوشه تا حدود نیم میلی‌متر مانده به دوخت می‌رود، نه بیشتر؛ اگر از دوخت رد شود، گوشه جیب باز می‌ماند.
- جای نادقیق: جای جیب را روی الگوی اصلی بکشید و با رولت به پارچه منتقل کنید.
- دوخت بی‌قفل: دو سر دهانه را حدود ۱ سانت چرخ کنید تا چیزی از جیب بیرون نریزد و کیسه از دهانه بیرون نزند.
- حجم زیاد گوشه: زاپاس سه‌گوش را کم کنید تا از رو برجستگی دیده نشود.
- پارچه نازک بی لایی: دهانه جیب در پارچه نازک بی لایی حریر شکل نمی‌گیرد.
دوخت جیب را از کجا یاد بگیریم؟
اگر تازه شروع کرده‌اید، با جیب روکار شروع کنید، چون دهانه‌ای بریده نمی‌شود. بعد سراغ جیب کیفی بروید و در آخر جیب‌های برشی، یعنی فیلتاب و متوازی‌الاضلاع، را روی تکه اضافه پارچه امتحان کنید.
دوخت جیب، از جمله جیب فانتزی، از سرفصل‌های دوره تکنیک دوخت آموزشگاه است که مانتو و کت رسمی را درس می‌دهد. درس ویدئویی رایگان این سه جیب در صفحه آموزش رایگان خیاطی است.
برای دوخت جیب، مدل یقه و آستین لباس هم مهم است؛ انواع یقه لباس زنانه و انواع آستین زنانه را هم ببینید.
آزمون کوتاه، ۵ سوال
انواع جیب را چقدر می‌شناسید؟
به هر سوال جواب بدهید و جواب درست و نکته‌اش را ببینید. نمره شما جایی ثبت نمی‌شود.
جیب لای درز جزو کدام خانواده است؟
- روکار
- درزی
- برشی
- کیفی
دیدن جواب
جواب: درزی
نکته: کیسه جیب داخل درز پهلو دوخته می‌شود و دهانه در خط درز پنهان می‌ماند.
ساده‌ترین جیب برای شروع کدام است؟
- جیب دو فیلتاب
- جیب متوازی‌الاضلاع
- جیب روکار
- جیب تک فیلتاب
دیدن جواب
جواب: جیب روکار
نکته: در جیب روکار دهانه‌ای روی پارچه بریده نمی‌شود.
نوار فیلتاب جیب دو فیلتاب نقابدار چه عرضی دارد؟
- ۲ سانت
- ۵ سانت
- ۱۰ سانت
- برابر دهانه
دیدن جواب
جواب: ۵ سانت
نکته: نوار را به دو بخش ۲ و ۳ سانتی تا می‌کنید و به آن لایه می‌زنید.
برش گوشه دهانه جیب فیلتاب تا کجا می‌رود؟
- تا روی خط دوخت
- حدود نیم میلی‌متر مانده به دوخت
- ۲ سانت مانده به دوخت
- از دوخت رد می‌شود
دیدن جواب
جواب: حدود نیم میلی‌متر مانده به دوخت
نکته: اگر برش از دوخت رد شود، گوشه جیب باز می‌ماند.
ضلع کناری جیب متوازی‌الاضلاع با کدام خط موازی است؟
- خط پهلو
- خط مرکزی جلو
- خط کمر
- خط سرشانه
دیدن جواب
جواب: خط مرکزی جلو
نکته: اگر شیب دیگری می‌خواهید، از اول طراحی جیب را با همان شیب انجام دهید.