برای آستین پاکتی سرخود، دو برابر پهنای پاکتی را به قد آستین اضافه کنید؛ برای پاکتی ۳ سانتی، ۶ سانت. آستین مچدار برعکس است: به گفته استاد ملیحه ظریفیان، پهنای مچ منهای ۲٫۵ سانت از قد آستین کم میشود.
با ابزار زیر قد آستین روی الگو را برای هر دو مدل ببینید:
قد آستین و پهنای پاکتی یا مچ را بنویسید تا قد آستین روی الگو را ببینید.
۱پایین آستین چه مدلی است؟
۲اندازهها را بنویسید
۳نتیجه
- این اضافه را صاف، همراستای پایین آستین، به الگو بدهید.
- به اندازه دو برابر پهنای پاکتی تا بزنید و نزدیک لبه چرخ کنید.
- کار را به اندازه پهنای پاکتی به سمت بالا برگردانید، اتو کنید و روی درز زیر آستین یک دوخت عمودی بزنید.
- چاک آستین را ۱۲ تا ۱۶ سانت بگیرید، در یکدوم قسمت پشت دست؛ نه در درز آستین.
- مچ را با اتیهچسب آماده کنید و به آستین وصل کنید.
- برای دکمه و جادکمه، مچ را ۲ سانت بلندتر بگیرید؛ یا با بندینک یا کش ببندید.
فرمولها از استاد ملیحه ظریفیان است. استاد پهنای پاکتی سرخود را ۲ تا ۴ سانت میگیرد.
در ادامه، روش دوخت پاکتی را در ویدئوی خود استاد میبینید و بعد چاک، اندازه و بستن مچ را قدمبهقدم میخوانید.
آستین پاکتی و آستین مچدار چه فرقی دارند؟
در آستین پاکتی، پایین خود آستین به سمت بیرون برمیگردد و یک نوار پهن روی آستین میسازد. در آستین مچدار، یک تکه جدا به نام مچ به پایین آستین دوخته میشود و معمولا چاک و دکمه دارد.
| پاکتی سرخود | مچ | |
|---|---|---|
| قد آستین روی الگو | قد آستین + ۲ × پهنای پاکتی | قد آستین − (پهنای مچ − ۲٫۵) |
| پهنای رایج | ۲ تا ۴ سانت | مثلا ۴ سانت |
| چاک | ندارد | ۱۲ تا ۱۶ سانت |
| بستن | ندارد | دکمه، بندینک یا کش |
| تکه اضافه | ندارد؛ از خود آستین است | مچ جدا با اتیهچسب |
عددهای جدول از جوابهای استاد ظریفیان به پرسشهای خلاق است.
آستین پاکتی را چطور بدوزیم؟
در این ویدئوی ۳۶ ثانیهای، استاد ظریفیان پاکتی کردن آستین را روی یک آستین ژاکارد نشان میدهد:
قدمهای ویدئو، از زیرنویس خود استاد:
- حدود ۶ تا ۸ سانت پارچه پایین آستین لازم دارید که تا بزنید. اول درز زیر آستین را بدوزید.
- از این مقدار ۱ سانت را نگه دارید، بقیه را تا بزنید و دور تا دور چرخ کنید.
- چرخکاری که تمام شد، کار را تا بزنید و ۱ تا ۲ سانت را به سمت بالا برگردانید.
- پاکتی را منظم کنید.
- روی درز زیر آستین چرخ کنید؛ آستین دیگر را هم به همین شکل بدوزید.
- در آخر کار را اتو بزنید.
استاد ظریفیان در جواب پرسش ما، همین روش را برای پاکتی ۳ سانتی اینطور گفت: ۴ سانت تا زده و روی ۱ سانت چرخ میشود. بعد زاپاس به سمت بالا تا و اتو میخورد و یک دوخت عمودی روی درز زده میشود.
دوخت عمودی روی درز زیر آستین، پاکتی را سر جایش نگه میدارد تا هنگام پوشیدن پایین نیاید.
آستین لباس آماده را میشود پاکتی کرد؟
بله؛ ویدئوی بالا از مجموعه «آموزش تعمیرات لباس» استاد است. شرطش این است که آستین دستکم ۶ تا ۸ سانت از قدی که میخواهید بلندتر باشد.
اول آستین را روی دست امتحان کنید و قد نهایی را با سنجاق علامت بزنید. بعد از خط علامت، دو برابر پهنای پاکتی پایینتر را نگه دارید و بقیه را ببرید.
برای پاکتی سرخود چقدر به قد آستین اضافه کنیم؟
دو برابر پهنای پاکتی. استاد ظریفیان پهنای پاکتی سرخود را ۲ تا ۴ سانت میگیرد؛ پس اضافه پایین آستین ۴ تا ۸ سانت است.

| پهنای پاکتی | اضافه به قد آستین | قد آستین ۵۸ روی الگو |
|---|---|---|
| ۲ سانت | ۴ سانت | ۶۲ سانت |
| ۳ سانت | ۶ سانت | ۶۴ سانت |
| ۴ سانت | ۸ سانت | ۶۶ سانت |
اضافه پایین را همپهنای پایین آستین بکشید، نه تنگتر. پاکتی روی خود آستین برمیگردد و اگر پایینش تنگتر باشد، روی آستین کش میآید.
مجله خیاطی تردز در راهنمای شلوارک پاکتی، بهجز دو برابر پهنای پاکتی، حدود ۲ سانت هم برای لبه میگذارد. اگر پارچهتان زود ریش میشود و میخواهید لبه خام داخل پاکتی تا بخورد، این ۲ سانت را هم اضافه کنید.
برای آستین مچدار چقدر از قد آستین کم کنیم؟
پهنای مچ منهای ۲٫۵ سانت. به گفته استاد ظریفیان، برای مچ ۴ سانتی، ۴ منهای ۲٫۵ میشود ۱٫۵ سانت؛ همین ۱٫۵ سانت از قد آستین روی الگو کم میشود.
| پهنای مچ | کم از قد آستین | قد آستین ۵۸ روی الگو |
|---|---|---|
| ۳ سانت | ۰٫۵ سانت | ۵۷٫۵ سانت |
| ۴ سانت | ۱٫۵ سانت | ۵۶٫۵ سانت |
| ۵ سانت | ۲٫۵ سانت | ۵۵٫۵ سانت |
| ۶ سانت | ۳٫۵ سانت | ۵۴٫۵ سانت |
کاتلین چیتم در مجله تردز به همین عدد میرسد: ۲٫۵ سانت به پایین آستین اضافه کنید و بعد به اندازه پهنای مچ کم کنید. نتیجه همان پهنای مچ منهای ۲٫۵ است.
استاد ظریفیان کم نکردن قد آستین را از اشتباههای رایج میداند. اگر کم نکنید، آستین بلندتر از اندازه میشود و مچ پایینتر از مچ دست مینشیند.
چاک آستین مچدار کجا و چقدر باشد؟
چاک آستین ۱۲ تا ۱۶ سانت است و در یکدوم قسمت پشت دست قرار میگیرد؛ این گفته استاد ظریفیان است. گذاشتن چاک در درز آستین را استاد از اشتباههای رایج میداند.
منبعهای خارجی هم چاک را پشت آستین میگذارند. پیتر لپین در مجله تردز جای نوار چاک را پشت آستین میگوید و درازای نوار چاک پیراهنهای آماده را حدود ۱۵ سانت؛ همخوان با ۱۲ تا ۱۶ سانت استاد.

- چاک با نوار اریب: سادهترین چاک برای شومیز. راهنمای دانشگاه ایالتی نیومکزیکو نوار آن را ۲٫۵ سانت پهنا، در راستای طول پارچه و دو برابر درازای چاک میبرد.
- چاک دولا یا برجی: برای پیراهن مردانه و شومیز رسمی؛ نوار چاک از رو دیده میشود و دکمه کوچک میخورد.
مچ آستین را چطور ببریم و وصل کنیم؟
مچ را با اتیهچسب آماده کنید و بعد به پایین آستین وصل کنید؛ این ترتیب استاد ظریفیان است. اتیهچسب به مچ ایستایی میدهد.
استاد ظریفیان برای بستن مچ سه راه میگوید:
- دکمه و جادکمه: مچ را ۲ سانت بلندتر بگیرید تا دو سر روی هم بیاید.
- بندینک: نوار باریک دوختهشده که گره میخورد.
- کشدوزی: بی چاک و دکمه.
درازای مچ را از دور مچ دست میگیرند. کاتلین چیتم در مجله تردز روش دیگری دارد: دور بزرگترین بند انگشتها، منهای حدود ۱٫۳ سانت، بهاضافه قطر دکمه در هر سر. اینطور دست با باز کردن دکمه راحت رد میشود.
به گفته استاد ظریفیان، مچ تنگ و بلند باید از روی پایین الگوی آستین ساخته شود، نه مستطیل. ساعد رو به آرنج پهنتر میشود و مچ بلند هم باید همین شیب را داشته باشد.
نقشه مسیر دوخت آستین مچدار چیست؟
دوخت آستین مچدار هشت قدم دارد:
- اندازهگیری: قد آستین را تا مچ دست بگیرید. اندازهگیری در خیاطی را ببینید؛ اشتباه رایج: خم کردن آرنج هنگام اندازهگیری.
- الگو: الگوی آستین را بکشید. درس رسم الگوی آستین ساده را ببینید.
- کم کردن قد: پهنای مچ منهای ۲٫۵ سانت را از پایین الگو کم کنید.
- جای چاک: ۱۲ تا ۱۶ سانت، در یکدوم پشت دست علامت بزنید؛ نه روی درز.
- برش: آستین، مچ و نوار چاک را ببرید و جای دوخت بگذارید. جای دوخت در الگو را ببینید.
- چاک: چاک را پیش از دوخت درز زیر آستین بدوزید، وقتی آستین هنوز صاف روی میز است.
- مچ: مچ را با اتیهچسب آماده کنید، درز زیر آستین را بدوزید و مچ را وصل کنید.
- تمامکاری: جادکمه، دکمه و اتوی آخر روی میز آستین.
رایجترین اشتباهها در آستین پاکتی و مچ کداماند؟
سه اشتباه اول از فهرست استاد ظریفیان است و دو تای آخر از روش پاکتی:
- چاک در درز آستین: چاک جایش پشت دست است.
- کم نکردن قد آستین مچدار: آستین بلند میشود و روی دست میافتد.
- مچ تنگ و بلند مستطیلی: باید از روی الگوی آستین ساخته شود.
- پاکتی بی دوخت روی درز: پاکتی هنگام پوشیدن باز میشود و پایین میآید.
- اضافه تنگ پاکتی: پاکتی روی آستین کش میآید.
کدام پایین آستین برای کدام لباس مناسب است؟
پاکتی سرخود برای مانتوی تابستانی، شومیز ساده و کت اسپرت مناسب است، چون تکه و دکمه اضافه ندارد. مچ برای پیراهن مردانه، شومیز یقه مردانه و هر لباسی است که آستینش باید روی مچ بماند.
انواع آستین بالا، از آستین ساده تا رگلان و کیمونو، در مقاله انواع آستین زنانه آمده است.
اگر الگوی آماده آستین مچدار میخواهید، الگوی پیراهن کلاسیک مردانه را ببینید. دوخت مچی و آستین در دوره حضوری تکنیک دوخت ۱ و ۲ آموزشگاه خیاطی خلاق مشهد هم آموزش داده میشود.
منبعها
- جوابهای استاد ملیحه ظریفیان به پرسشهای آموزشگاه خلاق، آبان ۱۴۰۵، و ویدئوی آموزش تعمیرات لباس او درباره پاکتی کردن آستین.
- Threads Magazine، «How to Sew Cuffed Shorts»، ۳۱ ژوئیه ۲۰۰۹.
- Kathleen Cheetham، «How to Use Your Sloper to Finish Your Shirt»، Threads، شماره ۱۳۸.
- Peter Lappin، «A Guide to Sewing Professional Sleeve Plackets»، Threads، ۵ ژوئیه ۲۰۱۸.
- Wendy Hamilton، «Sleeve Plackets and Bands»، راهنمای C-222 دانشگاه ایالتی نیومکزیکو، ویرایش آوریل ۲۰۱۵.
آزمون کوتاه، ۵ سوال
آستین پاکتی و مچ را چقدر یاد گرفتید؟
به هر سوال جواب بدهید و جواب درست و نکتهاش را ببینید. نمره شما جایی ثبت نمیشود.
برای پاکتی سرخود ۳ سانتی، چقدر به قد آستین اضافه میکنید؟
- ۳ سانت
- ۱٫۵ سانت
- ۶ سانت
- ۹ سانت
دیدن جواب
جواب: ۶ سانت
نکته: به گفته استاد ظریفیان، دو برابر پهنای پاکتی اضافه میشود.
قد آستین ۵۸ و مچ ۴ سانتی است. قد آستین روی الگو چند سانت است؟
- ۵۴
- ۵۶٫۵
- ۵۸
- ۶۲
دیدن جواب
جواب: ۵۶٫۵
نکته: پهنای مچ منهای ۲٫۵ سانت کم میشود: ۴ − ۲٫۵ = ۱٫۵.
چاک آستین مچدار کجا قرار میگیرد؟
- روی درز زیر آستین
- وسط جلوی آستین
- در یکدوم قسمت پشت دست
- هر جا که راحتتر است
دیدن جواب
جواب: در یکدوم قسمت پشت دست
نکته: گذاشتن چاک در درز آستین از اشتباههای رایج است.
چاک آستین به گفته استاد چند سانت است؟
- ۴ تا ۶
- ۱۲ تا ۱۶
- ۲۰ تا ۲۵
- به اندازه پهنای مچ
دیدن جواب
جواب: ۱۲ تا ۱۶
نکته: نوار چاک پیراهنهای آماده هم حدود ۱۵ سانت است.
مچ تنگ و بلند را چطور میسازید؟
- مستطیل ساده
- از روی پایین الگوی آستین
- با کش پهن
- دو برابر پهنتر از معمول
دیدن جواب
جواب: از روی پایین الگوی آستین
نکته: ساعد رو به آرنج پهنتر میشود و مچ بلند هم باید همین شیب را داشته باشد.