اندازه‌گیری در خیاطی: روش درست و اشتباه‌های رایج

بازبینی فنی: ملیحه ظریفیان

مربی رسمی سازمان فنی و حرفه‌ای · بازبینی ۲۷ مهر ۱۴۰۵ · آموزشگاه خیاطی خلاق، مشهد

اشتراک

الگو فقط به اندازه عددهایی که به آن می‌دهید دقیق است. اگر دور کمر یک سانت اشتباه باشد، همان یک سانت در همه تکه‌های الگو تکرار می‌شود. پس اندازه‌گیری در خیاطی را از یک ابزار ساده شروع کنید که بیشتر کتاب‌ها از آن نمی‌گویند.

اگر کسی که برایش می‌دوزید در دسترس نیست، اندازه را از روی لباس دوخته‌شده‌اش هم می‌شود گرفت؛ روشش برای لباس زنانه، مردانه و بچه‌گانه پایین‌تر آمده است.

پیش از اندازه‌گیری در خیاطی چه چیزی را باید ببندید؟

قبل از هر اندازه‌ای، یک نوار روی خط کمر ببندید. در آموزشگاه به آن «نوار نگهدارنده» می‌گوییم و از فنر حصیری ساخته می‌شود، همان فنری که در لباس عروس و مجلسی دوخته می‌شود.

• حدود ۶۰ تا ۷۰ سانت فنر بخرید.
• یک سرش دکمه بدوزید و سر دیگر یک کش یا جادکمه.
• دور کمر ببندید تا دقیقا روی خط کمر ثابت بماند.

چرا تور یا نوار اریب نه؟ چون روی بدن جابه‌جا می‌شوند و خط کمر را با خود می‌برند. فنر ثابت می‌ماند و مرز بالاتنه و پایین‌تنه را دقیق نشان می‌دهد.

این نوار در اندازه‌های بالاتنه هم لازم است.

متر را چقدر سفت بگیرم؟

نه سفت، نه شل. متر روی نوار کمر می‌خوابد، بدون هیچ فضای اضافه، و همان عددی را که فلز سر متر نشان می‌دهد یادداشت می‌کنید.

بعضی‌ها می‌گویند دو انگشت زیر متر بگذارید. این کار را نکنید. آزادی لباس جای خودش در الگو اضافه می‌شود؛ اگر موقع اندازه‌گیری هم اضافه کنید، دو بار حساب شده است.

دور باسن و بلندی باسن را از کجا بگیرم؟

• دور باسن: متر را از برجسته‌ترین قسمت باسن رد کنید. اگر شکم برجستگی دارد، آن را هم در نظر بگیرید و عدد بزرگ‌تر را بخوانید.
• بلندی باسن، که به آن قد باسن هم می‌گویند: فاصله خط کمر تا همان خط دور باسن. متر را روی نوار کمر بگذارید و تا برجستگی باسن بخوانید.

روی مانکن آموزشی ما، دور کمر ۶۲، دور باسن ۸۷ و بلندی باسن ۱۸ سانت است. این عددها فقط برای این است که بدانید ترتیب کار چطور است، نه اینکه اندازه شما باید همین باشد.

قد دامن را از کجا بگیرم؟

از همان نوار کمر به پایین. سه قد رایج:

• مینی: بالای زانو
• میدی: بین زانو و مچ پا
• ماکسی: روی مچ پا

دامن خمره‌ای را معمولا مینی می‌دوزیم. خمره‌ای بلند روی تن نمی‌ماند.

همه این مراحل را در درس ویدئویی اندازه‌گیری دامن، قدم به قدم می‌بینید.

اندازه‌های بالاتنه و آستین را چطور بگیرم؟

دور سینه: از برجسته‌ترین قسمت سینه، متر موازی زمین، از زیر بغل.

قد بالاتنه جلو: از گوشه گردن شروع کنید، متر را از روی برجسته‌ترین نقطه سینه رد کنید و تا نوار کمر برسانید.

قد بالاتنه جلو و پشت با هم: دو متر را از سر صفرشان به هم بچسبانید و محل اتصال را روی گوشه گردن بگذارید.

یکی را از جلو و دیگری را از پشت تا نوار کمر پایین بیاورید و هر دو عدد را هم‌زمان بخوانید. این‌طور هر دو قد از یک نقطه گرفته می‌شود.

آرک جلو و پشت: دور سینه، کمر و باسن را یک بار فقط در جلو و یک بار فقط در پشت بگیرید. این برای کسی لازم است که از نیمرخ سینه، شکم یا باسن برجسته‌تری دارد.

فاصله سینه: فاصله دو نقطه برجسته سینه. محل پنس سینه را همین عدد تعیین می‌کند.

دور بازو: از پرترین قسمت بازو، بدون فضای اضافه.

قد آستین: از نقطه سرشانه تا مچ، با دست کمی خم.

می‌شود خودم را اندازه بگیرم؟

بله، بیشتر اندازه‌ها را خودتان هم می‌توانید بگیرید. مترهای جدیدی که دو سرشان به هم قفل می‌شود کار را راحت‌تر می‌کنند و ایستادن جلوی آینه کمک زیادی می‌کند.

برای اینکه عدد را راحت‌تر بخوانید، می‌توانید صفر متر را در انتهای اندازه بگذارید تا عدد جلوی چشمتان بیفتد.

برای شانه کامل، کارور پشت و قد بالاتنه پشت بهتر است از کسی کمک بگیرید؛ این اندازه‌ها پشت بدن است و خودتان متر را صاف نگه نمی‌دارید.

کارور پشت و کارور جلو را دقیقا از کجا بگیرید و در هر سایز چقدر است، در کارور در خیاطی آمده است.

اگر بعضی اندازه‌ها را ندارید، با دور بالای سینه و تمام‌قد می‌شود اندازه‌های استاندارد را حساب کرد؛ فرمول‌ها در مقاله متد مولر چیست؟ آمده است.

اگر فقط می‌خواهید سایز الگوی آماده را انتخاب کنید، یک اندازه کافی است: دور بالای سینه. آن را با جدول سایز زنانه ایرانی مقایسه کنید و اگر بین دو سایز بود، سایز بزرگ‌تر را بردارید.

اندازه‌گیری از روی لباس دوخته‌شده چطور انجام می‌شود؟

وقتی اندازه بدن در دسترس نیست، لباسی که خوب به تن می‌نشیند جای متر روی بدن را می‌گیرد. لباس را صاف روی میز پهن کنید، هر اندازه دور را از یک لایه بگیرید و دو برابر کنید.

این عددها اندازه لباس است، نه اندازه بدن؛ آزادی داخلش هست. پس وقتی از روی آن‌ها الگو می‌کشید، دوباره آزادی اضافه نکنید.

چه لباسی برای اندازه‌گیری مناسب است؟

• اندازه تن: لباسی که همین حالا خوب به تن می‌نشیند، نه لباسی که تنگ یا گشاد شده است.
• پارچه بی‌کش: لباس کشی روی تن باز می‌شود و روی میز از اندازه واقعی‌اش کوچک‌تر نشان می‌دهد.
• هم‌نوع کاری که می‌دوزید: برای شومیز، شومیز؛ برای دامن، دامن. مانتو و کت آزادی بیشتری دارند و عددشان برای شومیز بزرگ درمی‌آید.
• صاف و بسته: لباس را اتو کنید، زیپ و دکمه‌ها را ببندید و چین‌ها را با دست صاف کنید، بی آنکه پارچه را بکشید.

هر اندازه را از کجای لباس بگیرم؟

• دور سینه: درست زیر حلقه آستین، از درز پهلو تا درز پهلو؛ عدد را دو برابر کنید.
• دور کمر: باریک‌ترین قسمت لباس یا روی درز کمر؛ دو برابر.
• دور باسن: پهن‌ترین قسمت پایین لباس؛ دو برابر.
• قد: از وسط پشت، از پایین یقه تا لبه پایین لباس.
• شانه کامل: پشت لباس رو به بالا، از درز سرشانه یک طرف تا درز سرشانه طرف دیگر.
• قد آستین: از درز سرشانه تا لبه مچ.
• دور بازو: پهنای آستین درست زیر حلقه، از یک لایه؛ دو برابر.

کارور را هم از روی لباس می‌شود گرفت؛ جای دقیقش در کارور در خیاطی آمده است.

اندازه لباس چقدر از اندازه بدن بزرگ‌تر است؟

دست‌کم به اندازه آزادی پوشیدن، یعنی فضایی که برای نشستن، نفس کشیدن و حرکت دست لازم است. مجله خیاطی تردز کمترین آزادی پوشیدن را برای دور سینه و دور باسن ۵ تا ۱۰ سانت و برای دور کمر حدود ۲٫۵ سانت می‌نویسد.

لباس آزاد، جدا از این، آزادی طراحی هم دارد و فاصله‌اش با بدن بیشتر است. برای همین، تخمین سایز از روی لباس جذب دقیق‌تر درمی‌آید.

یک مثال: پهنای سینه یک شومیز جذب روی میز ۴۹ سانت است. دور سینه لباس ۹۸ سانت می‌شود و دور سینه بدن حدود ۸۸ تا ۹۳ سانت.

میانه این بازه، حدود ۹۰ سانت، در جدول سایز زنانه ایرانی بین سایز ۳۶ با دور سینه ۸۸ و سایز ۳۸ با دور سینه ۹۲ است. سایز بزرگ‌تر، یعنی ۳۸، را برمی‌دارید.

اگر کسی که برایش می‌دوزید در دسترس است، دور بالای سینه خودش را بگیرید؛ سایز الگو با همین یک اندازه دقیق‌تر انتخاب می‌شود.

پیراهن مردانه را از روی لباس چطور اندازه بگیرم؟

دکمه‌های پیراهن را ببندید و آن را صاف پهن کنید. راهنمای اندازه‌گیری پیراهن‌دوزی چارلز تیرویت این نقطه‌ها را می‌گوید:

• سینه: زیر بغل، از درز پهلو تا درز پهلو؛ دو برابر.
• سرشانه: پشت پیراهن رو به بالا، از درز سرشانه تا درز سرشانه.
• قد: از وسط یقه پشت تا لبه پایین پیراهن.
• دور یقه: دکمه‌ها را باز کنید و طول پایه یقه را روی خط دکمه بالا بگیرید، نه از نوک تا نوک یقه.

قد آستین پیراهن مردانه را معمولا از وسط یقه پشت، از روی درز سرشانه، تا لبه سرآستین می‌گیرند. این عدد از قد آستینی که از درز سرشانه گرفته می‌شود بلندتر است؛ موقع مقایسه با جدول، این دو را با هم قاطی نکنید.

لباس بچه را از روی لباس چطور اندازه بگیرم؟

سایز لباس بچه بیشتر از روی قد انتخاب می‌شود. مجله الگوی فنلاندی اوتوبره می‌نویسد سایز را اول با قد بچه بردارید و بعد سینه، کمر و باسن را با جدول بسنجید.

اگر بچه برای اندازه‌گیری آرام نمی‌ماند، لباسی را که خوب به تنش می‌نشیند و پارچه‌اش شبیه پارچه کار شماست صاف پهن کنید. طول و پهنای آن را با تکه‌های الگو مقایسه کنید.

همان مجله برای بچه‌های بزرگ‌تر توصیه می‌کند جای رشد را فقط به قد اضافه کنید، نه به پهنا. الگوی آماده بچه‌گانه را در الگوی لباس بچه‌گانه ۲ تا ۱۲ سال می‌بینید.

اندازه‌گیری سایز بزرگ و اندام درشت چه نکته‌ای دارد؟

در اندام درشت، جای کمر و برجستگی‌ها کمتر مشخص است و متر معمولی هم گاهی کوتاه می‌آید. استاد ظریفیان این نکته‌ها را می‌گوید:

• نوار کمر: بیشتر اندام‌های درشت گودی کمر مشخصی ندارند. دست‌ها را آزاد کنار بدن بگذارید و نوار کمر را هم‌سطح آرنج دور بدن ببندید.
• دور باسن: حجم شکم را حتما در دور باسن حساب کنید.
• دور سینه: برجستگی کتف در پشت بدن را هم در دور سینه حساب کنید.
• متر کوتاه: متر خیاطی معمولی ۱۵۰ سانت است. اگر دور بدن بیشتر از ۱۵۰ سانت است، از متر سه‌متری استفاده کنید یا دو متر را به هم بچسبانید.
• حالت بدن: همه اندازه‌ها در حالت طبیعی و همیشگی بدن گرفته شود، نه با شکم توداده یا شانه عقب‌رفته.

رایج‌ترین اشتباه‌های اندازه‌گیری در خیاطی کدام‌اند؟

• اندازه‌گیری بدون نوار کمر؛ خط کمر جابه‌جا می‌شود و بلندی باسن و قد دامن هر دو اشتباه درمی‌آید.
• گذاشتن انگشت زیر متر.
• اندازه‌گیری روی لباس ضخیم.
• شکم را تو دادن یا نفس را حبس کردن.
• متری که پشت بدن بالا یا پایین رفته و موازی زمین نیست. برای اندازه‌های پشت، از کسی کمک بگیرید.
• عوض کردن حالت ایستادن؛ کسی که طبیعی نمی‌ایستد یا شانه‌ها را عقب می‌برد، اندازه‌های بالاتنه‌اش با حالت همیشگی‌اش فرق می‌کند.
• بالا بردن بند سوتین؛ سینه بالاتر از جای همیشگی‌اش اندازه گرفته می‌شود.
• اندازه‌گیری وقتی بدن خسته است یا در دوره ماهانه؛ بدن در این زمان‌ها ممکن است ورم داشته باشد. استاد ظریفیان مشتری‌ای داشت که ماما بود و بعد از شیفت شب برای اندازه‌گیری آمد؛ بدنش به‌شدت ورم داشت و موقع پرو، ده سانت از اندازه‌هایی که گرفته شده بود کوچک‌تر بود.

اگر اندازه‌ها درست است و لباس باز هم خوب نمی‌ایستد، احتمالا اندام با استاندارد فرق دارد: ایراد اندامی در خیاطی.