قد فاق شلوار را نشسته اندازه بگیرید: صاف روی یک صندلی سفت بنشینید و فاصله نوار کمر تا لبه صندلی را بگیرید. به گفته استاد ملیحه ظریفیان، در اندازههای نرمال قد فاق حدود یکچهارم دور باسن است.
با قد فاقیاب، عدد فرمول را کنار جدول سایز ببینید:
دور باسن را بنویسید تا قد فاق را با فرمول استاد و با جدول سایز ببینید.
۱دور باسن چند سانت است؟
۲اندازه نشسته را گرفتهاید؟
۳نتیجه
- در جدول سایز خلاق، سایز ۴۰: قد فاق ۲۵٫۹ سانت
- فرق فرمول و جدول: ۰٫۴ سانت
فرمول یکچهارم دور باسن برای اندازههای نرمال است. اگر فرق فرمول و جدول بیش از ۱٫۵ سانت شد، قد فاق را نشسته اندازه بگیرید.
در ادامه میخوانید فاق چیست، کدام اندام از فرمول فاصله میگیرد، و درز فاق را چطور محکم بدوزید.
فاق شلوار چیست؟
فاق درز خمیدهای است که از کمر جلو، از بین دو پا، تا کمر پشت میرود و دو پاچه را به هم وصل میکند. در خیاطی دو اندازه به فاق مربوط است و نباید با هم قاطی شوند.
- قد فاق: فاصله عمودی خط کمر تا خط فاق؛ همان که نشسته اندازه میگیرید و جای خط فاق را روی الگو تعیین میکند.
- طول فاق: درازای خود درز، از کمر جلو بین دو پا تا کمر پشت؛ ایستاده با متر اندازه گرفته میشود.
اگر قد فاق کم باشد، شلوار بین پا میکشد و کمرش پایین میآید. اگر زیاد باشد، فاق آویزان میشود و بین دو پا چین میافتد.
قد فاق را چطور اندازه بگیریم؟
روش استاد ظریفیان نشسته است و دو راه دارد:
- یک نوار یا کش باریک دور کمر ببندید تا خط کمر معلوم باشد. استاد به این نوار «نوار کرسله» میگوید.
- روی یک صندلی با نشیمن صاف و سفت، قائم بنشینید؛ نه خم به جلو، نه تکیهداده.
- از پهلو، فاصله نوار کمر تا لبه صندلی را با متر بگیرید.
- راه دوم: یک خطکش T را عمودی روی صندلی بگذارید و عدد را در جایی که به نوار کمر میرسد بخوانید.

راهنمای اندازهگیری شلوار دانشگاه ایالتی نیومکزیکو هم همین روش نشسته را میگوید. در آن راهنما متر از کمر روی برجستگی باسن میآید و بعد مستقیم به سطح صندلی پایین میرود.
همان راهنما به عدد نشسته کمی لقی اضافه میکند: حدود ۱٫۳ سانت برای باسن کوچک و حدود ۲٫۵ سانت برای باسن بزرگ. پیش از اضافه کردن لقی، ببینید الگوی شما خودش لقی فاق دارد یا نه.
اندازهگیری کامل بدن در اندازهگیری در خیاطی آمده است.
فرمول قد فاق چیست و کجا دقیق است؟
فرمول استاد ظریفیان: قد فاق برابر یکچهارم دور باسن، در اندازههای نرمال. برای دور باسن ۱۰۲، قد فاق ۲۵٫۵ سانت میشود.
ما این فرمول را با جدول سایز استاندارد زنانه ایرانی خلاق سنجیدیم:
| سایز | دور باسن | یکچهارم باسن | قد فاق جدول | فرق |
|---|---|---|---|---|
| ۳۲ | ۸۶ | ۲۱٫۵ | ۲۴٫۱ | ۲٫۶ کمتر |
| ۳۶ | ۹۴ | ۲۳٫۵ | ۲۵ | ۱٫۵ کمتر |
| ۴۰ | ۱۰۲ | ۲۵٫۵ | ۲۵٫۹ | ۰٫۴ کمتر |
| ۴۲ | ۱۰۶ | ۲۶٫۵ | ۲۶٫۳ | ۰٫۲ بیشتر |
| ۴۶ | ۱۱۴ | ۲۸٫۵ | ۲۷٫۱ | ۱٫۴ بیشتر |
| ۵۰ | ۱۲۲ | ۳۰٫۵ | ۲۷٫۳ | ۳٫۲ بیشتر |
| ۵۴ | ۱۳۰ | ۳۲٫۵ | ۲۷٫۵ | ۵ بیشتر |
از سایز ۳۶ تا ۴۶، فرق فرمول و جدول ۱٫۵ سانت یا کمتر است؛ این همان «اندازه نرمال» است. در سایزهای کوچکتر فرمول کمتر از جدول میدهد و در سایزهای بزرگتر بیشتر، تا ۵ سانت در سایز ۵۴.
پس اگر دور باسن شما زیر ۹۴ یا بالای ۱۱۴ است، به فرمول تکیه نکنید و قد فاق را نشسته بگیرید. قد فاقیاب بالا همین هشدار را خودش میدهد.
فاق شلوار را چطور بدوزیم که پاره نشود؟
درز فاق را با دوخت سهبخیه چرخ خانگی بدوزید؛ این روش استاد ظریفیان است. اگر چرخ شما دوخت سهبخیه ندارد، درز فاق را دو تا سه بار روی هم چرخ کنید.
دلیلش فشار است. راهنمای دوخت دانشگاه ایالتی یوتا میگوید درز فاق بیشترین فشار را تحمل میکند و یک ردیف دوخت اضافه، بین دو علامت فاق، پیشنهاد میکند.
- کوتاه کردن زاپاس: همان راهنما زاپاس خمیدگی فاق را بین دو علامت به حدود ۱ سانت کوتاه میکند و روی علامت چاک میزند تا درز صاف بخوابد.
- ترتیب: اول درز داخل هر پاچه را بدوزید، بعد یک پاچه را داخل دیگری بگذارید و فاق را یکسره از جلو تا پشت بدوزید.
خط مرکزی پشت فاق به چه کاری میآید؟
به گفته استاد ظریفیان، خط مرکزی پشت در فاق برای تغییر سایز به کار میرود. یعنی اگر شلوار را برای اندام دیگری بزرگ یا کوچک میکنید، جای این تغییر خط وسط پشت است.
در شلوار مردانه دوخت خیاطی هم درز وسط پشت را معمولا با زاپاس پهنتر میدوزند تا بعدا بشود کمر را گشاد یا تنگ کرد.
رایجترین اشتباهها در فاق شلوار کداماند؟
- اندازهگیری روی مبل نرم: نشیمن نرم فرو میرود و قد فاق را بیشتر نشان میدهد؛ صندلی سفت و صاف بگذارید.
- خم یا تکیه دادن: استاد ظریفیان قائم نشستن را شرط میکند.
- فرمول یکچهارم برای همه: بیرون از سایز ۳۶ تا ۴۶، فرق با جدول از ۱٫۵ سانت بیشتر میشود.
- یک ردیف دوخت ساده در فاق: سهبخیه یا دو تا سه بار چرخ.
- قاطی کردن قد فاق و طول فاق: یکی نشسته و عمودی است، دیگری ایستاده و بین دو پا.
نقشه مسیر دوخت شلوار از فاق تا کمر چیست؟
- اندازهگیری: دور کمر، دور باسن، قد فاق نشسته و قد شلوار.
- سایز: سایز را از جدول سایز پیدا کنید؛ بین دو سایز، بزرگتر.
- الگو: خط فاق الگو را با قد فاق خودتان مقایسه کنید و اگر فرق دارد، روی خط بلند و کوتاه کردن الگو درست کنید.
- برش: جای دوخت را بگذارید؛ جای دوخت در الگو را ببینید.
- درز داخل پاچهها، بعد فاق با سهبخیه.
- کمر: کمر دوخته یا کش؛ برای کش، اندازه کش شلوار را ببینید.
- پرو و دمپا: قد را روی تن علامت بزنید و دمپا را بدوزید.
اگر نمیخواهید الگو را از صفر بکشید، الگوی آماده شلوار زنانه و الگوی آماده شلوار مردانه خلاق را ببینید. رسم الگوی شلوار در دوره حضوری تکنیک دوخت ۱ و ۲ آموزش داده میشود.
منبعها
- جوابهای استاد ملیحه ظریفیان به پرسشهای آموزشگاه خیاطی خلاق مشهد، آبان ۱۴۰۵، و جدول سایز استاندارد زنانه ایرانی خلاق.
- Insook Ahn، «Measurements for Fitting Pants»، راهنمای C-209 دانشگاه ایالتی نیومکزیکو، ویرایش ژوئن ۲۰۲۱.
- Debra Proctor و Susan Haws، «4-H Sewing Club Meetings»، ترویج دانشگاه ایالتی یوتا.
آزمون کوتاه، ۵ سوال
فاق شلوار را چقدر یاد گرفتید؟
به هر سوال جواب بدهید و جواب درست و نکتهاش را ببینید. نمره شما جایی ثبت نمیشود.
قد فاق را در روش استاد ظریفیان چطور اندازه میگیرید؟
- ایستاده، از کمر تا زانو
- نشسته، از نوار کمر تا لبه صندلی
- خوابیده روی زمین
- از بین دو پا، جلو تا پشت
دیدن جواب
جواب: نشسته، از نوار کمر تا لبه صندلی
نکته: روی صندلی سفت و صاف، قائم بنشینید.
در اندازههای نرمال، قد فاق حدود چقدر است؟
- نصف دور کمر
- یکچهارم دور باسن
- یکسوم قد شلوار
- یکدهم قد
دیدن جواب
جواب: یکچهارم دور باسن
نکته: برای دور باسن ۱۰۲، حدود ۲۵٫۵ سانت.
برای دور باسن ۱۳۰، فرمول یکچهارم چقدر با جدول سایز خلاق فرق دارد؟
- صفر
- نیم سانت
- ۵ سانت
- ۲۰ سانت
دیدن جواب
جواب: ۵ سانت
نکته: بیرون از سایز ۳۶ تا ۴۶، قد فاق را نشسته بگیرید.
درز فاق را با چرخ خانگی چطور بدوزید؟
- کوک درشت
- زیگزاگ باز
- سهبخیه، یا دو تا سه بار چرخ
- فقط یک ردیف ساده
دیدن جواب
جواب: سهبخیه، یا دو تا سه بار چرخ
نکته: درز فاق بیشترین فشار را تحمل میکند.
خط مرکزی پشت فاق به گفته استاد به چه کاری میآید؟
- جای جیب
- تغییر سایز
- جای زیپ
- علامت دمپا
دیدن جواب
جواب: تغییر سایز
نکته: بزرگ یا کوچک کردن شلوار از همین خط انجام میشود.